Pse Italia, Franca dhe Turqia fitojnë miliarda euro edhe nga ushqimi?

Kur flasim për turizmin, shpesh mendojmë për hotele, plazhe, aeroporte, muze dhe atraksione natyrore. Por një pjesë shumë e madhe e përvojës turistike ndodh në tavolinë.

Turisti nuk udhëton vetëm për të parë një vend. Ai udhëton edhe për ta shijuar atë.

Kjo është arsyeja pse vende si Italia, Franca dhe Turqia kanë arritur ta kthejnë gastronominë në një industri miliardëshe. Ushqimi nuk është më vetëm shërbim restoranti. Është kulturë, identitet, marketing dhe arsye udhëtimi.

Në Itali, turisti nuk kërkon vetëm Romën, Firencen apo Venedikun. Ai kërkon edhe picën napolitane, pastat, verën, vajin e ullirit, djathërat dhe përvojën e një darke italiane. Sipas raportimeve mbi turizmin enogastronomik italian, ky sektor ka gjeneruar mbi 40 miliardë euro ndikim ekonomik në vitin 2023.

Kjo tregon se një pjatë tradicionale, kur menaxhohet mirë, mund të vlejë sa një atraksion turistik.

Franca ka ndërtuar prej dekadash një imazh të fuqishëm rreth gastronomisë. Kuzhina franceze nuk shitet vetëm si ushqim, por si stil jete. Restorantet, verërat, pastiçeritë, djathërat dhe kultura e tavolinës janë pjesë e markës franceze. Një turist që shkon në Paris, Lyon apo Bordeaux nuk shkon vetëm për të parë monumente, por edhe për të përjetuar gastronominë franceze.

Franca e ka kuptuar herët se ushqimi nuk është detaj i udhëtimit, por pjesë kryesore e përvojës turistike.

Edhe Turqia është një shembull shumë interesant. Stambolli, Gaziantepi, Antalia apo Kapadokia nuk shiten vetëm me histori dhe peizazhe. Ato shiten edhe me kebab, bakllava, çaj, mëngjes turk, street food dhe kuzhinë rajonale. Türkiye në vitin 2024 arriti mbi 61 miliardë dollarë të ardhura nga turizmi, ndërsa ushqimi dhe pijet përbënin një pjesë të rëndësishme të shpenzimeve turistike.

Kjo nuk ndodh rastësisht.

Italia, Franca dhe Turqia nuk e kanë lënë ushqimin vetëm në dorë të restoranteve. Ato e kanë kthyer në histori kombëtare. Çdo pjatë lidhet me një rajon, me një traditë, me një familje, me një mënyrë jetese.

Pra, turisti nuk blen vetëm ushqim. Ai blen një copë identitet.

Këtu lind edhe pyetja për vendet tona: a po e përdorim mjaftueshëm gastronominë si produkt turistik?

Kosova dhe Shqipëria kanë ushqime tradicionale, mikpritje, produkte lokale dhe përvoja autentike. Por shpesh ato mbeten të paorganizuara, të papromovuara dhe të pashndërruara në produkt turistik.

Nuk mjafton të kemi ushqim të mirë. Duhet ta dimë si ta tregojmë, si ta paketojmë dhe si ta shesim si përvojë.

Një turist mund të harrojë emrin e një rruge, por vështirë e harron një vakt të mirë.

Prandaj gastronomia nuk duhet parë si pjesë dytësore e turizmit. Ajo mund të jetë arsyeja pse turisti zgjedh një destinacion, qëndron më gjatë dhe shpenzon më shumë.

Në fund, Italia, Franca dhe Turqia fitojnë miliarda nga ushqimi sepse nuk e trajtojnë ushqimin thjesht si nevojë biologjike.

Ato e trajtojnë si kulturë, si përvojë dhe si ekonomi.

Dhe ndoshta ky është mësimi më i madh për ne: në turizëm nuk fiton vetëm ai që ka det, male apo hotele. Fiton edhe ai që di ta kthejë një pjatë tradicionale në arsye udhëtimi.