Pushimet ende mbeten luks: 27% e evropianëve nuk përballojnë një javë larg shtëpisë

Evropa vazhdon të regjistrojë shifra rekord në turizëm, aeroportet janë të mbushura dhe destinacionet e njohura përballen gjithnjë e më shumë me mbipopullim. Por pas kësaj pamjeje fshihet një realitet tjetër: më shumë se një në katër evropianë nuk ka mundësi financiare të përballojë një javë pushime në vit.

Sipas të dhënave të Eurostatit, në vitin 2024 rreth 27% e popullsisë së Bashkimit Evropian nuk mund të përballonte një javë pushime larg shtëpisë. Ky tregues nuk mat nëse njerëzit dëshirojnë të udhëtojnë, por nëse familjet kanë mundësi financiare të paguajnë për shtatë ditë pushimi gjatë vitit.

Kjo do të thotë se, ndërsa turizmi evropian po thyen rekorde, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë vazhdon të mbetet jashtë tij.

Nga 9% në më shumë se 40%

Mesatarja evropiane nuk e tregon të gjithë historinë. Dallimet ndërmjet shteteve janë të mëdha.

Në Luksemburg, vetëm rreth 9% e popullsisë nuk mund të përballonte një javë pushime. Në anën tjetër, në Rumani, Greqi dhe Bullgari, kjo përqindje kalonte 40%.

Kjo krijon dy realitete turistike brenda së njëjtës Evropë. Në disa vende, pushimet vjetore janë bërë pjesë normale e jetës familjare. Në vende të tjera, ato vazhdojnë të konsiderohen shpenzim që familjet mund ta eliminojnë kur rriten çmimet e ushqimit, energjisë, qirave ose kredive.

Diferenca nuk lidhet vetëm me dëshirën për të udhëtuar. Ajo reflekton nivelin e të ardhurave, koston e jetesës, pabarazinë ekonomike dhe fuqinë blerëse të familjeve.

65% e evropianëve realizuan të paktën një udhëtim

Të dhënat e Eurostatit tregojnë se rreth 65% e banorëve të BE-së mbi moshën 15 vjeç realizuan të paktën një udhëtim personal me një natë qëndrimi gjatë vitit 2024.

Në shifra, bëhet fjalë për afro 249 milionë njerëz. Krahasuar me vitin 2023, numri i personave që morën pjesë në turizëm u rrit me 5.7 milionë ose 2.3%.

Megjithatë, kjo do të thotë se afërsisht një e treta e popullsisë mbi 15 vjeç nuk realizoi asnjë udhëtim turistik me fjetje gjatë gjithë vitit.

Jo të gjithë personat që nuk udhëtojnë janë domosdoshmërisht të përjashtuar për arsye financiare. Disa nuk udhëtojnë për shkak të shëndetit, mungesës së kohës, detyrimeve familjare ose mungesës së interesit. Por pamundësia për të përballuar një javë pushime mbetet një nga treguesit më të qartë të pabarazisë ekonomike.

Kush udhëton më shumë në Evropë?

Dallimi ndërmjet vendeve është i dukshëm edhe në pjesëmarrjen në turizëm.

Në vitin 2024, përqindjet më të larta të banorëve që realizuan të paktën një udhëtim personal u regjistruan në:

• Holandë – 84%;

• Luksemburg – 83%;

• Finlandë – 83%;

• Suedi – 83%;

• Francë – 81%;

• Gjermani – 80%;

• Irlandë – 79%;

• Austri dhe Çeki – 76%.

Në fund të renditjes ndodheshin Bullgaria, ku vetëm 32% e popullsisë mori pjesë në turizëm, dhe Rumania, me vetëm 28%.

Pra, në Holandë udhëtonin më shumë se tetë në dhjetë banorë, ndërsa në Rumani më pak se tre në dhjetë.

Këto shifra tregojnë se mundësia për të udhëtuar mbetet e lidhur ngushtë me zhvillimin ekonomik dhe standardin e jetesës.

Pushimet po bëhen më të shtrenjta

Rritja e çmimeve të akomodimit, transportit dhe ushqimit ka ndikuar drejtpërdrejt në buxhetet familjare. Edhe familjet që vazhdojnë të udhëtojnë po përshtatin mënyrën e pushimit.

Disa prej tyre:

• zgjedhin destinacione më të afërta;

• udhëtojnë brenda vendit;

• shkurtojnë kohëzgjatjen e qëndrimit;

• rezervojnë jashtë sezonit;

• qëndrojnë te miqtë ose familjarët;

• zgjedhin apartamente ku mund të përgatisin vetë ushqimin;

• zëvendësojnë pushimin kryesor me disa udhëtime të shkurtra.

Kjo mund të shpjegojë edhe dominimin e turizmit vendas. Sipas Eurostatit, afërsisht tre në katër udhëtime të banorëve të BE-së në vitin 2024 u realizuan brenda vendit të tyre.

Në total, evropianët realizuan afro 1.2 miliardë udhëtime, por rreth 56% e tyre zgjatën vetëm nga një deri në tri net.

Turizmi po rritet, por jo të gjithë po përfitojnë

Shifrat globale të turizmit mund të krijojnë përshtypjen se pothuajse të gjithë po udhëtojnë. Në realitet, rritja mund të vijë nga një pjesë e popullsisë që udhëton disa herë në vit, ndërsa miliona njerëz nuk realizojnë asnjë udhëtim.

Një person që udhëton pesë herë regjistron pesë udhëtime. Një familje që nuk mund të përballojë asnjë pushim nuk shfaqet fare në statistikat e mbërritjeve. Për këtë arsye, numri rekord i turistëve nuk nënkupton domosdoshmërisht se turizmi është bërë i arritshëm për të gjithë.

Kjo ngre edhe një pyetje sociale: a duhet të konsiderohen pushimet vetëm si konsum luksi apo si pjesë e mirëqenies dhe cilësisë së jetës?

Pushimi ndikon në shëndetin fizik, mirëqenien mendore, marrëdhëniet familjare dhe shkëputjen nga presioni i punës. Megjithatë, për miliona familje evropiane, ai mbetet shpenzimi i parë që hiqet nga buxheti kur financat vështirësohen.

Çfarë nënkupton kjo për industrinë turistike?

Për hotelet, agjencitë dhe destinacionet, të dhënat tregojnë se çmimi po bëhet gjithnjë e më vendimtar në zgjedhjen e pushimeve.

Destinacionet që ofrojnë vetëm produkte të shtrenjta rrezikojnë të varen nga një grup gjithnjë e më i kufizuar klientësh. Ndërsa paketat familjare, udhëtimet jashtë sezonit, transporti publik i përballueshëm dhe ofertat për qëndrime më të shkurtra mund ta zgjerojnë tregun.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Shqipërinë dhe Kosovën. Nëse çmimet rriten më shpejt se cilësia dhe të ardhurat e familjeve, edhe turizmi vendas mund të humbasë klientë. Një destinacion nuk duhet të vlerësohet vetëm nga numri i turistëve të huaj, por edhe nga mundësia që u krijon banorëve të vet për të pushuar.

Rekordet nuk tregojnë të gjithë realitetin

Turizmi evropian po rritet, por mundësia për të udhëtuar mbetet e shpërndarë në mënyrë të pabarabartë. Ndërsa disa evropianë realizojnë disa pushime në vit, 27% nuk mund të përballojnë financiarisht as një javë larg shtëpisë.

Prandaj, pas çdo lajmi për rekorde turistike duhet të shtrohet edhe një pyetje tjetër: sa njerëz po udhëtojnë realisht dhe sa të tjerë po mbeten jashtë turizmit?

Burimi: Eurostat – Tourism statistics: participation in tourism, të dhënat për vitin 2024