Recetat pa peshore: pse kuzhina shqiptare nuk njeh gramaturë

Fotoja ilustruese është krijuar me inteligjencë artificiale (AI) për qëllime vizuale dhe nuk paraqet një person real.

Me sy”, njësia matëse më e famshme e kuzhinës shqiptare

Nëse do të ekzistonte një njësi matëse kombëtare shqiptare, ajo nuk do të quhej gram apo mililitër. Do të quhej thjesht: “me sy”. Një metodë gatimi që sfidon çdo peshore dixhitale dhe çdo recetë moderne të shkruar me përpikmëri shkencore.

Në kuzhinën tradicionale shqiptare, recetat rrallëherë kanë gramatura. Ato trashëgohen gojarisht, nga gjyshet te nuset, nga “shto pak” te “hiq pak”, gjithmonë me bindjen e fortë se syri di më shumë se libri. Dhe çuditërisht, shumë herë ka të drejtë.

“Me sy” nuk është dembelizëm kulinar, por përvojë e kondensuar. Është rezultat i viteve pranë sobës, i shijes së provuar dhjetëra herë dhe i intuitës që nuk mësohet në shkollë gatimi. Është arsyeja pse dy persona që gatuajnë të njëjtën pjatë, sipas së njëjtës recetë “me sy”, nuk e bëjnë kurrë njësoj.

Sigurisht, për studentët e gastronomisë kjo është një makth i vogël profesional. Si ta shkruash në fletë: “kripë sa të dojë zemra”? Apo “miell derisa ta shohësh që e do”? Por pikërisht këtu fshihet bukuria dhe ironia e kuzhinës tradicionale shqiptare: ajo nuk bindet ndaj rregullave, por ndaj shijes.

Në fund, “me sy” është më shumë se mënyrë gatimi. Është filozofi jete. Dhe ndoshta arsyeja pse ushqimi i shtëpisë “s’bëhet kurrë si i gjyshes”, edhe kur receta është e njëjta.